Rizomatisch denken

  • Janneke Broekhuizen / Fine Art / Honours programme

Janneke Broekhuizen (Fine Art en Honours Programme) studeerde af in Fine Art èn was de eerste afgestudeerde van het Honours Programme van ArtEZ. Het Honours Programme is een tweejarig programma gericht op theoretische verdieping, dat bachelorstudenten naast hun studie kunnen volgen. Janneke Broekhuizen deed onderzoek naar het werk van Deleuze en Guattari. “Mijn interesse voor het werk van Deleuze en Guattari werd gewekt toen ik hun rizomatisch denken tegenkwam tijdens een digitale zoektocht naar informatie voor mijn bachelorscriptie. Ik verdiepte me op dat moment in een tekst van Roland Barthes, ‘De dood van de auteur’. Via het klikken op een aantal hyperlinks kwam ik Mille Plateaux tegen. Dit was bij nader inzien wellicht de meest toepasselijke manier om kennis te maken met de materie, aangezien het internet een sprekend en typisch voorbeeld is van een rizomatische structuur. Mijn bachelorscriptie was niet de plek om uitgebreid op het rizoom in te gaan, en Deleuze en Guattari verdwenen in een flinke verzameling aantekeningen. Het schrijven van een afsluitende tekst voor mijn tweejarige traject bij het Honours Programme gaf me de kans om dieper in te gaan op de filosofie van de twee Fransen.

 

Wereldbeeld op zijn kop

Ze hebben mijn wereldbeeld totaal op de kop gezet. De wijze waarop ik me in het verleden bezighield met teksten (zowel lezend als schrijvend) ging uit van de chronologie, waarbij teksten een duidelijk begin- en eindpunt hadden. Het rizomatisch denken heeft me uit dit automatisme gehaald en me de ogen geopend voor andere manieren van zowel tekstinterpretatie als tekstcreatie. Tegelijkertijd sluit het rizomatisch denken prima aan bij mijn beeldende werk: de hoofdgedachte van mijn afstudeerwerk was het streven naar grip op en begrip van de wereld om me heen, op een manier die ik als zo compleet mogelijk ervoer.”

 

Geologische gatenkaas

Daarbij deed ik een poging de kijker mee te nemen in een alternatieve zienswijze. Zo exposeerde ik een atlas waaruit ik alle tekst had gesneden, waardoor een soort geologische gatenkaas overbleef. Door de tekst te verwijderen werd de atlas zijn oorspronkelijke doel ontnomen. Zo ontwikkelde het zich tot een soort tussenboek dat vragen opriep. Is het nog wel een atlas, nu het zijn functie niet meer kan vervullen? Zo ja, waarom dan? Zo nee, wat is het dan? Er ontstaat een rizoom van mogelijkheden waarover de atlas toen hij nog al zijn tekst bezat niet beschikte. Tijdens mijn beeldende opleiding ben ik erachter gekomen dat ik zwaar leun op tekst en de activiteit van het schrijven. Ik ben van plan me de komende tijd meer op dit schrijven te richten. Dit onderzoek en deze tekst zie ik dan ook als een opstap, een aanloop naar een nieuwe fase in mijn ontwikkeling als kunstenaar-schrijver, met het rizomatisch denken van Deleuze en Guattari en de rol die taal daarin speelt als leidraad. Dit onderzoek zal daarom ook aan de basis staan van nieuw artistiek werk.”

Beeldende kunst