Laat de geschiedenis zich herbestemmen?

  • Ron Verduijn / master Architectuur

Ron Verduijn (master Architectuur) ontwierp na grondig onderzoek een nieuwe bestemming voor een bunker: Diogenes, in Schaarsbergen. Voormalig commandocentrum van de Luftwaffe. Ron Verduijn vroeg zich af hoe om te gaan met een gebouw waar zo’n geschiedenis aan kleeft; laat de geschiedenis zich herbestemmen? Hoe is dit gebouw publiek toegankelijk en beleefbaar te maken? Een onderzoek naar beleving en ruimte.

 

“De bunker ligt als een zonderling object in de bossen van de Hoge Veluwe. Een groter contrast met de omgeving is niet denkbaar. Een besmette herinnering in onze maatschappij. Hoe gaan we met deze herinnering om? Negeren we hem door de bunker links te laten liggen, of maken we hem acceptabel door de bunker her te bestemmen?

 

De zin van het nutteloze

De herbestemmingsvraag draait om nut. Hoe maken we dit blok beton rendabel. Een volstrekt overbodige vraag. Elke vorm van het nuttig maken van deze bunker is een manier om de herinnering te verdringen. Diogenes gaat niet over nut, maar over zin. Zijn aanwezigheid is zinvol in deze steeds oppervlakkiger wordende maatschappij. De beleving van Diogenes verrijkt onze geest. Weg met de oppervlakkigheid!

 

Een structuur om te dwalen

Diogenes is een dwaalstructuur. Gebouwd om te vluchten, zijn alle 249 ruimtes aan elkaar gekoppeld. De beleving van het dwalen is de bron voor mijn plan.

 

Armando en Messiaen

De brandstof voor deze dwaalmachine is het werk van multidisciplinair kunstenaar Armando. Zijn werk is een gesammtkunstwerk met één thema: het gevecht tegen de tijd om de herinnering levend te houden. Armando houdt de herinnering tegen door de signalen ervan te verbeelden. Rauwe, confronterende kunst. In de bunker wordt een vierluik van zijn werk ingepast; sculpturen, schilderijen, poëzie en film. Op gezette tijden komt deze machine tot leven. In het hart van de bunker ontbrandt muziek van Messiaen: Kwartet voor het einde der tijden. Messiaen leverde ook een gevecht met de tijd, want als hij de tijd stil zou kunnen zetten, zou er een eindeloze heerlijkheid aanbreken. Ragfijne muziek met ritmes die geen ritme weer zijn, klankclusters die kleur bevatten. Afgerekend met de tijd. In de grote zaal is een grote, bubingahouten trap ingepast die als podium fungeert voor de muzikanten. Een tapijt voor de eeuwigheid. De klank maakt de ruimte in zijn enorme afmetingen voelbaar. Het kwade wordt verjaagd door het goede.

 

Dit plan geeft Diogenes een gezicht, een stem, een karakter en een geest. Diogenes lokt je, verschrikt je, vertelt je, bevraagt je. Diogenes laat je niet meer los als hij je eenmaal vast heeft. Een personage dat mijn leven voor altijd veranderd heeft.”